Communicatietips voor doven en slechthorenden

Als u slechthorend wordt of doof bent, dan gaat met iemand praten lastig. Eigenlijk moet u weer opnieuw leren communiceren of andere vormen van communicatie aanleren.

Spraakafzien

Spraakafzien (vroeger liplezen) is het aflezen van taal door bewust te kijken naar mondbewegingen, gezichtsuitdrukking, houding en gebaren.

Iedereen kan het leren. Via uw huisarts kunt u een verwijzing krijgen naar een logopedist die ervaring heeft met het leren van spraakafzien.

Gebarentaal

Iedereen die wil communiceren met doven of slechthorenden, kan de Nederlandse Gebarentaal (NGT) aanleren. NGT is een echte taal, die kan worden geleerd door kinderen en volwassenen.

U kunt er ook voor kiezen om Nederlands ondersteund met gebaren te leren (NmG). Dit is geen echte taal, maar een systeem van gebaren. De gebaren ondersteunen het gesproken Nederlands.

Als u een vorm van gebarentaal wilt leren, kunt u daarin een cursus volgen. In de bibliotheek vindt u boeken over gebarentaal.

Tolk gebarentaal

Het kan handig zijn om in bepaalde situaties een tolk gebarentaal in te schakelen. Hij of zij vertaalt gesproken taal naar gebarentaal, en andersom. Zo begrijpt u wat er gezegd wordt. En mensen die geen gebarentaal begrijpen, kunnen u toch verstaan.

Een schrijftolk is iemand die alles uittypt wat er gezegd wordt. Ook emoties als lachen, sarcasme of verdriet geeft de tolk weer.

Iedereen met een auditieve beperking in Nederland heeft recht op een tolk. U kunt een tolk zoeken via het Register Tolken Gebarentaal. Of via de online bemiddelingsprogramma's Tolkmatch en Tolkcontact. Via Tolkmatch kunt u een tolk vinden voor werk, school of privésituaties. Via Tolkcontact alleen voor privésituaties.

Tolkvoorziening

Mensen met een zintuiglijke beperking kunnen elk jaar tolkuren vergoed krijgen vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Wilt u gebruik maken van deze tolkvoorziening, dan kunt u contact opnemen met Tolkcontact.

Voor de vergoeding van tolkuren op werk of school, kunt u terecht bij het UWV. Ook als u gaat solliciteren, kunt u tolkuren aanvragen bij het UWV.

Meer informatie vindt u op Tolknet.

Smartphone, computer of tablet

Apparaten zoals de smartphone, computer en tablet bieden veel mogelijkheden om te communiceren met anderen. Zo kunt u bijvoorbeeld met Whatsapp gratis tekstberichtjes uitwisselen. Een ander voorbeeld is het programma Skype. Hiermee kunt u gratis beeldbellen via internet.

Daarnaast is er speciale software waarmee doven en slechthorenden kunnen communiceren via tekst, spraak en beeld. U kunt hiermee bellen of een tolk inzetten via uw smartphone, tablet of computer. U leest er meer over in de volgende paragrafen.

Bellen via beeld of tekst

Met het programma Signcall kunt u bellen met tekst, spraak én beeld. Heeft u het programma gedownload, dan kunt u het gebruiken om te bellen met KPN Teletolk of met een andere tolk op afstand.

Zo kunt u via uw smartphone, tablet of computer een telefoongesprek voeren met iemand die wel kan horen. U communiceert dan via beeld of tekst met de tolk. De tolk zet uw woorden om naar gesproken taal voor degene aan de andere kant van de verbinding.

U kunt met Signcall bellen naar:

  • alarmnummer 112 (gratis)
  • KPN Teletolk (gesprekskosten € 0,09 per minuut)
  • vrienden en familie die de software geïnstalleerd hebben (gratis, zonder tolk)

De kosten voor de software worden meestal vergoed door de zorgverzekering. De eventuele gesprekskosten betaalt u zelf.

Tolk op afstand

Via Tolkmatch of Tolkcontact kunt u gemakkelijk via uw smartphone, laptop of tablet een tolk inzetten. Dat kan handig zijn als u bijvoorbeeld bij een balie een vraag wilt stellen. U kunt dan via beeld of tekst met de tolk communiceren. De tolk praat terug via de smartphone, zodat uw gesprekspartner het kan horen.

Bij Tolkcontact kunt u zonder afspraak een tolk op afstand regelen. Bij Tolkmatch heeft u hier wel een afspraak voor nodig. De gesprekken verlopen via Signcall, maar bij Tolkmatch zijn ook andere chatprogramma's mogelijk.

Kijk voor meer informatie op de websites van Tolknet en Tolkcontact.

Telefoon met aanpassingen

Hoort u minder goed, dan kunt u met wat aanpassingen nog wel telefoneren via de vaste lijn. U kunt bijvoorbeeld een telefoon aanschaffen met een ingebouwde versterker. Of een telefoon die geluid doorgeeft aan uw gehoorapparaat. Er zijn ook versterkers te koop die u kunt installeren op uw bestaande huistelefoon.

Op de website van Oorakel vindt u veel voorbeelden van aangepaste telefoons en andere hulpmiddelen.

Luisterhulp

Een luisterhulp is geschikt voor mensen die nog geen hoortoestel nodig hebben, er geen willen of er geen kunnen dragen. Een luisterhulp helpt u in bepaalde situaties dingen beter te verstaan. Een luisterhulp bestaat uit een handmicrofoon (zender) en een koptelefoon of halslus (ontvanger).

Hoortoestellen

Er zijn verschillende hoortoestellen te krijgen voor slechthorenden. Welk toestel voor u het meest geschikt is, hangt onder meer af van de mate van uw slechthorendheid.

Misschien ziet u ertegenop om een hoortoestel te nemen. Gelukkig zijn het nu kleine apparaten die precies op maat worden aangemeten. Het kan wel zijn dat het even moet wennen, maar dan heeft u er ook veel voordeel van.

Ringleiding

Een ringleiding thuis zorgt ervoor dat u het geluid van de televisie of radio zonder omgevingsgeluiden via uw hoortoestel kunt ontvangen.

Op sommige openbare plekken is een ringleiding aanwezig. Bijvoorbeeld in kerken, concertzalen of bij ontvangstbalies van zorginstellingen. U kunt dan de muziek of het stemgeluid van de spreker horen zonder storende bijgeluiden. Heeft het gebouw ringleidingen, dan staat dit meestal bij de ingang aangegeven.

Infrarood

U kunt uw televisie, radio of muziek beter beluisteren met een infraroodsysteem.

Als u een hoortoestel hebt, kunt u het geluid rechtstreeks op uw toestel krijgen. Heeft u geen hoortoestel, dan kunt u het geluid ontvangen via een zogenaamde kinbeugel (omgekeerde koptelefoon).

Hulpmiddelen en vergoedingen

Op de website van adviescentrum Oorakel vindt u folders over hulpmiddelen voor doven en slechthorenden. Bijvoorbeeld hulpmiddelen waarmee u kunt telefoneren, mobiel bellen, radio luisteren en televisie kijken. U vindt er ook informatie over vergoedingen.

U kunt ook bellen met Oorakel met uw vragen over hulpmiddelen en vergoedingen: 070 384 8308 (lokaal tarief). Of neem contact op met uw eigen zorgverzekeraar.

Achtergrondfoto